Soft Power คืออะไร ?
Soft Power ถูกจัดว่าเป็นคำศัพท์ที่ใช้ใน ศัพท์การเมือง โดยเฉพาะการเมืองระหว่างประเทศ ซอฟต์พาวเวอร์ หรือ มานานุภาพ หมายถึงความสามารถในการดึงดูดหรือสร้างการมีส่วนร่วมโดยปราศจากการข่มขู่หรือบีบบังคับใดๆ(ในที่นี่ตรงข้ามกับ ฮาร์ดพาวเวอร์) ผ่านการเผยแพร่วัฒนธรรม การเสริมสร้างค่านิยมทางการเมือง หรือนโยบายการต่างประเทศ เพื่อทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหรือมีอิทธิพลเหนือความคิดของประชาชนและสังคมภายในประเทศอื่น
เมื่อวันที่ 19 เมษายน 2565 รัฐบาลยุค พล.อ ประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้ประกาศส่งเสริม “Soft Power ไทย” ผ่าน 5 หมวดหลัก ได้แก่ อาหารไทย แฟชั่น ภาพยนตร์ มวยไทย และเทศกาล (Festivals) โดยมีเป้าหมายผลักดัน “เศรษฐกิจสร้างสรรค์” ที่ต่อยอดจากวัฒนธรรมไทยสู่ระดับโลก. แต่หลายคนในวงการสุขภาพและสปา โดยเฉพาะผู้ประกอบการนวดไทยทั่วโลก ต่างตั้งคำถามว่า“แล้วเหตุใด ‘นวดไทย’ ซึ่งเป็นศิลปะการบำบัดที่เป็นเอกลักษณ์ของชาติไทย ถึงไม่ได้อยู่ในกลุ่ม Soft Power หลักนี้?”
นวดไทยคือมรดกภูมิปัญญาของชาติ
องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้ขึ้นทะเบียน “นวดไทย (Traditional Thai Massage)” เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ เมื่อปี พ.ศ. 2562 นับเป็นการยืนยันระดับโลกว่า นวดไทยคือ “สมบัติทางวัฒนธรรม” ที่มีคุณค่าทั้งด้านสุขภาพ จิตใจ และสังคม นวดไทยไม่ได้เป็นเพียงการนวดเพื่อผ่อนคลาย แต่เป็นระบบองค์ความรู้ทางการแพทย์แผนไทย ที่ผสมผสานศาสตร์กายวิภาค สรีรวิทยา และพลังชีวิต “เส้นสิบ” ที่สืบทอดมากว่า 2,500 ปี
ช่องว่างระหว่างนโยบายและการปฏิบัติ
แม้นวดไทยจะได้รับการยอมรับในระดับโลก แต่ในเชิงนโยบายของไทย ยังถูกมองว่าเป็น “บริการสุขภาพ” มากกว่า “เครื่องมือวัฒนธรรม”ในทางปฏิบัติ หน่วยงานที่กำกับดูแลอยู่ในกระทรวงสาธารณสุข ไม่ใช่กระทรวงวัฒนธรรมหรือเศรษฐกิจสร้างสรรค์ จึงทำให้ “นวดไทย” ไม่ได้ถูกจัดอยู่ในหมวด Soft Power อย่างเป็นทางการ แม้จะมีอิทธิพลต่อการสร้างรายได้และภาพลักษณ์ประเทศอย่างมหาศาล
พลังเศรษฐกิจและภาพลักษณ์ของนวดไทยในต่างประเทศ
ในออสเตรเลีย ปัจจุบันมีร้านนวดไทยที่จดทะเบียนถูกต้องกว่า 1,200 แห่ง กระจายอยู่ในทุกรัฐและหัวเมืองใหญ่ของประเทศออสเตรเลีย และสร้างรายได้ให้เศรษฐกิจออสเตรเลียหลายร้อยล้านดอลลาร์ต่อปี นอกจากนี้ นวดไทยยังเป็น “ประตูทางวัฒนธรรม” ที่ทำให้ผู้คนในต่างประเทศได้รู้จักความเป็นไทย ทั้งด้าน การดูแลสุขภาพแบบองค์รวม, ความอ่อนโยนและการบริการ, และ ค่านิยมแห่งความสมดุลของชีวิต (Wellness & Mindfulness)
ถึงเวลายกระดับ “นวดไทย” สู่นโยบาย Soft Power แห่งชาติ
หากประเทศไทยมองนวดไทยในฐานะ “Soft Power ด้านสุขภาพและวัฒนธรรม” มากกว่าธุรกิจบริการ จะสามารถเชื่อมโยงนโยบายได้กว้างขึ้น เช่น
- การส่งเสริมการเรียนการสอนนวดไทยให้มีมาตรฐานและใบประกาศนวดไทยในต่างประเทศ
- การร่วมมือกับสถานทูตและสมาคมนวดออสเตรเลีย
- การสร้างภาพลักษณ์ “Thai Healing Art” ภายใต้แบรนด์ชาติไทย
นี่คือแนวทางที่ สมาคมนวดไทยแห่งออสเตรเลีย (PTMAA) และผู้ประกอบการทั่วโลกสามารถร่วมผลักดันได้ เพื่อให้ “นวดไทย” ไม่ใช่เพียงอาชีพ แต่คือ “พลังอ่อนโยนของชาติไทย” ที่สร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและจิตใจให้กับผู้คนทั่วโลก
สรุป
นวดไทยอาจยังไม่ถูกจัดอยู่ในหมวด Soft Power อย่างเป็นทางการ
แต่ในความเป็นจริง “นวดไทย” ได้ทำหน้าที่นั้นมานานแล้ว
ทั้งในฐานะ “ทูตวัฒนธรรม” และ “ผู้ส่งต่อความสุขและสุขภาพดี” จากหัวใจของคนไทยสู่ชาวโลก
บรรณานุกรม / References
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2568). ซอฟต์พาวเวอร์. สืบค้นเมื่อ 8 ตุลาคม 2568 จาก https://th.wikipedia.org/wiki/ซอฟต์พาวเวอร์